Kant - Metin Bobaroğlu

Zihin, Hayal ve Us

2020-10-26T01:11:26+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Konuşma Metinleri|Etiketler: Aristoteles, Batı kültürü, Doğu kültürü, Hegel, Kant, Muhyiddin Arabi, Pitagoras, Platon, Yalçın Koç|

Bir Üçleme: Çırak, Kalfa, Usta Doğu-Batı kavramının aslı, Doğu Roma - Batı Roma kavramından çıkmıştır. Daha sonra bunun içerikleri değiştirilmiş, Doğu kültürü - Batı kültürü tarzında bir eksen kaydırmasına uğramıştır. İstanbul'un fethedilmesinden sonra, doğu –daha çok Müslümanlar için– İslâm medeniyeti olarak kabul edilir; batı denildiği zamansa Hıristiyan medeniyeti. Bu medeniyet anlatımı, bugünkü modern düşünceye göre uygarlık düzeyinde bir anlatımdansa, kültür düzeyinde bir anlatımdır. Kültür anlamında doğu-batı olarak da söylenmiştir. Ancak benim çalışmalarımda kullandığım bu “doğu-batı” kavramı, “göz uygarlığı” ve “söz uygarlığı” anlamında bir ayrımdır. Yunan uygarlığını, temelde sözü felsefe düzeyinde kullanıyor olmasına karşın, “göz uygarlığı” diye ele alıyorum. Bunun karşıtı [...]

Devamı

Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği – 9. Bölüm

2020-10-07T18:47:29+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği, Konuşma Metinleri|Etiketler: Aristoteles, estetik, Fichte, güzel, harmoni, Hegel, Kant, noesis, poesis, sanat, Schelling|

Kant’ta Estetik Güzelin Deha ile İlişkisi “Sonlu” ile “Sonsuz” Karşıtlığı Sorunsalının Aşılması Ebru Sanat mıdır? Ruh Birliği: Şiir, Konu Birliği: Düzyazı Kant’ta Estetik Kant, sanatın estetik olması yani “güzel”in tanımlaması üzerinden konuşurken, “Görünüşler, fenomenler bilinir, numen bilinmez” dediği zaman önemli bir şey söylüyordu. Söylediği önemli şey şu: Görünüşler, fenomenler, doğada birbirinin dışında varoluşlardır. Dolayısıyla bunların hiçbiri saltık, mutlak olmadığı için, her biri birbirine göreli, izafi olduğu için bunun bilimi olmaz. Kant'a göre estetik bir bilim değildir. Nedir? “Duyarlık, hayal gücü ve zevk gibi insan fakültelerine hitap eden fenomenlerdir.” Bu anlamıyla, [...]

Devamı

Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği – 8. Bölüm

2020-10-07T18:41:59+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği, Konuşma Metinleri|Etiketler: Aristoteles, estetik, fenomen, güzel, Hegel, Kant, katarsis, klasik sanat, mimesis, numen, Platon, Plotinos, romantik sanat, seyr-i sülûk, tikel sanatlar|

Seyr-i Sülûk Bir Bakıma Performans Sanatıdır Tinsel Olan Niçin Dışlaşmak İster? Platon’da “Güzel” Nedir, Nerededir? Aristoteles’te “Güzel” Nedir, Nerededir? Kant, Hegel ve Heidegger’de "Öz"ün Görünüşe Çıkması Olarak Fenomen ve Numen Klasik Sanattan Romantik Sanata: Bedenin Tine Dışsal Oluşu İfade Bakımından Tikel Sanatların Sınıflandırılması Plotinos’ta “Güzel”in Özgün ve Özgür Olanla Bağlantısı Seyr-i Sülûk Bir Bakıma Performans Sanatıdır Platonik olan, gayeye bağlı olan [akıl] intellectus’tur; ratio değil. Intellectus (entelekya) ile eylemlerimizden doğan ve önümüzde yolu olmayan, ama eylemlerimizin gayeye bağlı olarak yol oluşturduğu bir “seyr” ve “sülûk”tan söz [...]

Devamı

Felsefe Taşı: Kaybolan Kelime

2023-01-23T20:43:13+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Konuşma Metinleri|Etiketler: ahlâk felsefesi, Esseniler, felsefe, Felsefe Taşı, gnostik hikmet, Hz. İsa, Hz. Muhammed, Hz. Musa, Kant, logos, Marks, Platon, tasavvuf, V.I.T.R.I.O.L.|

Dünyada bir kriz yaşanıyor, biliyorsunuz. Bu kriz içinde tabii ki nesnel koşullar var. Belli bir çıkara bağlı davranışlar çeşitli ülkelerde sergileniyor, ama bunun arkasında meşruiyet zemini aramak için karşılıklı iki taraf birtakım değerleri konu ediniyor ve bu değerler üzerine birtakım çatışmaların olduğunu söylüyor. Bunun bir de geçmişi var. Yapmış olduğumuz bütün çalışmalarda aşağı yukarı net bir ayrım olarak koymasak da, koymak istemesek de, dünyada bir Doğu-Batı karşıtlığı, kültürel olarak ve uygarlık bağlamında da uzun yıllardır kamplaşmalar olduğunu, bunun çeşitli biçimlerde giderek insanların inançlarına kadar indirgendiğini ve inançlardan hareket ederek insanların birbirlerine karşı çeşitli biçimde savaşlar yaptıklarını ve yapmak istediklerini [...]

Devamı

Bilimsel Paradigmayı Değiştiren İlişkinlik Kuramı Anlaşılmadan “Aydınlanma” Olanaklı mıdır?

2020-07-18T01:56:44+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Einstein'ın Nesnel İlişkinlik Kuramı, Konuşma Metinleri|Etiketler: atom, Demokritos, dizge, Einstein, fenomen, fizik, Hegel, Heisenberg, Kant, mantık, Marx, metafizik, nesnel ilişkinlik, numen, Rutherford|

Değişen Çağ ile Kavram İçerikleri de Yenilenir Kant’ın Fenomen ve Numen Ayrımının İrdelenmesi Doğu Başladı Bitirmedi; Batı Ağır Fakat Sağlam İlerledi İlişkisiz Olan Tanımsızdır Nesnel İlişkinlik Kuramı Çağımızın En Devrimci Kuramıdır Bu Kavrayışla Kant’ın Fenomen Olgusuna Yeniden Bakış Hegel, Çıkmazı Nasıl Aştı? Çelişkiden İlişkiye: Relatio, Religare, Relativity Bilmek Bir Şeyin Dönüşümünü Bilmektir Kullandığımız Mantık Yönteminin Güncellenmesi Aydınlanma İçin Zorunludur Hegel’de Doğanın Fiziksel, Kimyasal ve Organik Düzeyde Kavranılması Değişen Çağ ile Kavram İçerikleri de Yenilenir Fizik bilimindeki kavramlardan hareketle, fizik zeminini kullanarak, Einstein’ın ilişkinlik [...]

Devamı

Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği – 5. Bölüm

2020-10-07T19:27:55+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği, Konuşma Metinleri|Etiketler: Afrodit, arete, Aristoteles, Artemis, estetik, Ganesha, Hegel, Kant, Kibele, pathos, sanat, tasavvuf, Zerdüşt|

Saltık İdea Olarak Güzelin Sanat Biçiminde Dışavurumu Tin’in Kendini Duyuların Önüne Koyarak Bilmesi Olarak Sanat Mitlerden Sembolik Sanata, Sembolikten Klasiğe ve Romantik Sanata Geçiş İnsan Edimselliğinin Ürünü Olarak Sanat ve Sanatın Tasavvufla Kesiştiği Kavşak Hakikatin Ön Sembol Aracılığıyla Anlatımı Art Sözcüğü ve Sanatta Karakter Saltık İdea Olarak Güzelin Sanat Biçiminde Dışavurumu Bir sanat tarihi yapmak icap ederse, tarihsel olarak Antik Yunan'dan günümüze kadar, sanatın kategorize edilmiş, sınıflandırılmış ve tek tek sanat yapıtlarında, örneklerinde bir anlatımlar manzumesi vardır; yani ansiklopedik yaklaşım. Bir de gene ansiklopedik bir yaklaşım ama zorunlu [...]

Devamı

Bilincin Bilinçli Kullanılmasının Önündeki Önemli Engel: Bilim Dini

2020-07-04T03:12:52+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Einstein'ın Nesnel İlişkinlik Kuramı, Konuşma Metinleri|Etiketler: akıl, bilim, din, diyalektik, Einstein, fizik, Hegel, Kant, nesnel ilişkinlik, Newton, pozitivizm, zekâ, zihin|

Fizik Teorilerinden Hareketle Felsefe Yapmak Bilimde Kesinlik Var mıdır? Aydınlanma Toplumdan Bireye Doğru Bir Akış mıdır? Bilinci Örgütleyen Alışkanlıkların Değiştirilmesi Bilimsel Din Dogmasıyla Yüzleşmek İnan ile İnanç Farkı Hegel’in Çözüme Kavuşturduğu Düşünce Çıkmazı Kullanımlarındaki Farklar Temelinde Bazı Akıl Tipleri Bilincin Tasarımsal Kullanımı Aklın Kullanımı Değildir Fizik Teorilerinden Hareketle Felsefe Yapmak Eşsüreliliğin göreliliğini, uzunluğun kısalmasını, kütlenin hız ile artmasını, doğadaki olası en büyük hızı, kütle ve enerjinin eşdeğerliliğini konuşacağız. Bunlar, öznel ilişkinlik kuramının –Newton fiziğinden ayrım olarak– en önemli farklılıkları getiren; var olanı anlamamızı, değerlendirmemizi etkileyerek [...]

Devamı

Fizikteki Paradigma Değişimini Anlamaksızın Felsefe Yapmak Artık Olanaklı Değildir

2020-07-04T03:15:31+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Einstein'ın Nesnel İlişkinlik Kuramı, Konuşma Metinleri|Etiketler: atom, Einstein, elektron, fizik, izafiyet, Kant, nesnel ilişkinlik, Newton, rölativite, uzam, uzay|

Düşünce Dünyasına Yön Veren Fizik Zaman Nesnenin Dışında Değil Varoluşundadır Hareketsizliğin Olmadığı Yerde Hareket Nasıl Kavranır? En Yüksek Hız Işık Hızıysa Işık Hızının Karesi Nedir? Hareket Eden Nesneden Hareketin Nesne Olarak Görünmesine Uzay, Uzam Değildir Düşünce Dünyasına Yön Veren Fizik Einstein rölativite teorisini iki bölümde ileri sürdü: özel rölativite ve genel rölativite. Genel rölativite halen tartışmalıdır, ama genel rölativite olmaksızın, özel alandaki fiziğin rölativite ile ilgili yorumlanması da pek anlam taşımaz. Anlam taşımaması, düşük hızlarda algıladığımız dünyada, Newton mekaniği ile yetinebilecek, işlerimizi onunla görebilecek kadar fizik bilgisine sahip [...]

Devamı

Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği – 3. Bölüm

2020-10-07T19:27:21+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Karşılaştırmalı Doğu ve Batı Estetiği, Konuşma Metinleri|Etiketler: estetik, felsefe, Hegel, Kant, Minerva’nın baykuşu, nefs, Nietzsche, Nirvana, phronesis, psişe, sanat, tasavvuf, Zerdüşt|

Sanat Eleştirisinin Sanatçı Üzerindeki Didaktik Etkisi Doğu-Batı Ayrımının Gerekçelendirilmesi: Bir Hegel Eleştirisi Doğu-Batı Estetiğinde Metot Farkı Güzeli Kavrayış Dile Dökülebilir Mi? Sanat Nesnesi Bir Arzu Nesnesi Midir? Sanat Eleştirisinin Sanatçı Üzerindeki Didaktik Etkisi Tarih içinde çeşitli önermeler, çeşitli disiplinler ve bunların birbirleri ile çatışması –ve eleştirel bir biçimde, eğer "gelişme" diye söylenebilecekse– gelişme ya da gelişmeci, ilerlemeci felsefeye karşıt olarak, zaman zaman belirli ilkelerin parladığı, zaman zaman bunların yerine başka ilkelerin geçtiği, yaşam gereksinimleri üzerinden doğan estetik anlayışlar var. Aslında sanat yapıtını veya sanat bilgisini, başka bir deyişle sanat [...]

Devamı

Yöntem Sorunu

2020-07-04T23:49:46+03:00Yazar: Metin Bobaroğlu |Kategoriler: Yazılar|Etiketler: Ahmet İnam, bilim, Descartes, Einstein, felsefe, Hegel, Kant, namus, nomos, Platon, yöntem|

En genel olarak yöntem, bir işin gerçekleştirilmesi, bir bilginin elde edilmesi, uygulanması ve çıkan sonuçların değerlendirilmesi için kullanılan yol, yordam olarak tanımlanır. Batı uygarlığında yöntem method olarak terimleştirildi. Antik Yunan’da kanon, örnek ve yöntem olarak kullanılmıştı. Yunan dilinden Arapça’ya, kural ve ilke anlamında kanun diye çevrilmiştir. Ünlü aydınlanmacı Alman düşünürü I. Kant, kanon’u şöyle tanımlamıştır: “Kanon terimiyle, bilgi güçlerinin kullanılışını saptayan önsel ilkelerin topunu anlıyorum.” Yöntem söz konusu olduğunda, onun daha belirgin ve tanımlı kılınması bakımından, “Neyin yöntemi?” ya da “Neyle ilgili yöntem?” diye sorulması gerekir. Bir nesnenin, bir olayın, bir olgunun ve bunlarla olan ilişkinin yöntemi mi? Ya [...]

Devamı